JSON usullari, toJSON

Aytaylik, bizda murakkab obyekt bor va biz uni matnga aylantirishni, uni tarmoq orqali yuborishni yoki shunchaki logga yozish uchun chiqarishni xohlaymiz.

Tabiiyki, bunday matn barcha muhim xususiyatlarni o’z ichiga olishi kerak.

Biz konvertatsiyani quyidagi tarzda amalga oshirishimiz mumkin:

let user = {
  name: "John",
  age: 30,

  toString() {
    return `{name: "${this.name}", age: ${this.age}}`;
  }
};

alert(user); // {name: "John", age: 30}

…Ammo rivojlanish jarayonida yangi xususiyatlar qo’shiladi, eski xususiyatlar qayta nomlanadi va o’chiriladi. Bunday toString-ni har doim yangilash og’riqli bo’lishi mumkin. Biz undagi xususiyatlarni tsiklashni urinib ko’rishimiz mumkin edi, lekin agar obyekt murakkab bo’lsa va xususiyatlarida ichki obyektlar bo’lsachi? Biz ularning konvertatsiyasini ham amalga oshirishimiz kerak. Agar biz obyektni tarmoq orqali jo’natayotgan bo’lsak, u holda qabul qiluvchida bizning obyektimizni “o’qishi” uchun kodni yetkazib berishimiz kerak.

Yaxshiyamki, bularning barchasini hal qilish uchun kod yozishning hojati yo’q. Vazifa allaqachon hal qilingan.

JSON.stringify

JSON (JavaScript Object Notation) qiymatlar va moslamalarni aks ettirish uchun umumiy formatdir. U RFC 4627 standartidagi kabi tavsiflanadi. Dastlab u JavaScript uchun yaratilgan, ammo boshqa ko’plab tillarda ham uni boshqarish uchun kutubxonalar mavjud. Mijoz JavaScript-ni ishlatganda va server Ruby/PHP/Java/nima bo’lganda ham ma’lumotlar almashinuvi uchun JSON-dan foydalanish oson.

JavaScript quyidagi usullarni taqdim etadi:

• JSON.stringify obyektlarni JSON-ga aylantirish uchun.
• JSON.parse JSON-ni obyektga qaytarish uchun.

Misol uchun, bu yerda biz talaba ma’lumotlarini JSON.stringify aylantiramiz:

let student = {
  name: 'John',
  age: 30,
  isAdmin: false,
  courses: ['html', 'css', 'js'],
  wife: null
};

let json = JSON.stringify(student);

alert(typeof json); // bizda matn bor!

alert(json);
/* JSON-kodlangan obyekt:
{
  "name": "John",
  "age": 30,
  "isAdmin": false,
  "courses": ["html", "css", "js"],
  "wife": null
}
*/

JSON.stringify(student) usuli obyektni oladi va uni matnga aylantiradi.

Natija json satri JSON tomonidan kodlangan yoki ketma-ketlashtirilgan yoki obyekt deb nomlanadi. Biz uni tarmoq orqali yuborishga yoki oddiy ma’lumotlar omboriga qo’yishga tayyormiz.

Iltimos, unutmangki, JSON-kodlangan obyekt obyekt adabiyotidan bir necha muhim farqlarga ega:

• Matnlar ikki tirnoqdan foydalanishadi. JSON-da bitta tirnoq yoki teskari tirnoq yo’q. Shunday qilib, 'John' "John" bo’ladi.
• Obyektning mulk nomlari ham ikki tirnoqdan foydalanishadi. Bu majburiy. Shunday qilib 'age': 30 "age":30 aylanadi.

JSON.stringify ibtidoiylarga ham qo’llanilishi mumkin.

JSON quyidagi ma’lumotlar turlarini qo’llab-quvvatlaydi

• Obyektlar { ... }
• Massivlar [ ... ]
• Primitivlar:
  • matnlar,
  • raqamlar,
  • mantiqiy qiymatlar true/false,
  • null.

Masalan:

// JSON-dagi raqam shunchaki raqam
alert( JSON.stringify(1) ) // 1

// JSON-dagi matn hali ham matn, ammo ikkita tirnoqli
alert( JSON.stringify('test') ) // "test"

alert( JSON.stringify(true) ); // true

alert( JSON.stringify([1, 2, 3]) ); // [1,2,3]

JSON ma’lumotlar uchun til spetsifikatsiyasidan mustaqil, shuning uchun JSON.stringify JavaScript obyektlarining o’ziga xos xususiyatlarini yo’qotadi.

Aynan:

• Funktsiya xususiyatlari (usullari).
• Ramziy xususiyatlar.
• undefined saqlanadigan xususiyatlar.

let user = {
  sayHi() { // e'tiborsiz qoldirildi
    alert("Hello");
  },
  [Symbol("id")]: 123, // e'tiborsiz qoldirildi
  something: undefined // e'tiborsiz qoldirildi
};

alert( JSON.stringify(user) ); // {} (bo'sh obyekt)

Bu odatda normal. Agar bu biz istagan narsa bo’lmasa, tez orada bu jarayonni qanday qilib sozlash mumkinligini ko’rib chiqamiz.

Eng yaxshi narsa shundaki, ichki o’rnatilgan obyektlar avtomatik ravishda qo’llab-quvvatlanadi va o’zgartiriladi.

Masalan:

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  room: {
    number: 23,
    participants: ["john", "ann"]
  }
};

alert( JSON.stringify(meetup) );
/* Barcha struktura matnlangan:
{
  "title":"Konferensiya",
  "room":{"number":23,"participants":["john","ann"]},
}
*/

Muhim cheklov: tsiklik ma’lumotnomalar bo’lmasligi kerak.

Masalan:

let room = {
  number: 23
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  participants: ["john", "ann"]
};

meetup.place = room;       // meetup room ga havola qiladi
room.occupiedBy = meetup; // room meetup ga havola qiladi

JSON.stringify(meetup); // Xato: tsiklik tuzilmani JSON-ga aylantirish

Here, the conversion fails, because of circular reference: room.occupiedBy references meetup, and meetup.place references room: Bu yerda konvertatsiya ishlamayapti, chunki tsiklik ma’lumotnoma: room.occupiedBy meetup ga havola qiladi, va meetup.place room ga havola qiladi:

Istisno va konvertatsiya: replacer

JSON.stringify ning to’liq sintaksisi:

let json = JSON.stringify(value[, replacer, space])

value

Kodlash uchun qiymat.

replacer

Kodlash uchun xususiyatlar majmuasi yoki xaritalash funktsiyasi function(kalit, qiymat).

space

Formatlash uchun foydalaniladigan bo’sh joy miqdori

Ko’pincha, JSON.stringify faqat birinchi argument bilan ishlatiladi. Agar almashtirish jarayonini aniq sozlashimiz kerak bo’lsa, masalan, tsiklik ma’lumotnomalrni filtrlashimiz kerak bo’lsa, biz JSON.stringify ning ikkinchi argumentidan foydalanishimiz mumkin.

Agar biz unga bir qator xususiyatlarni topshirsak, faqat shu xususiyatlar kodlanadi.

Masalan:

let room = {
  number: 23
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  participants: [{name: "John"}, {name: "Alice"}],
  place: room // meetup room ga havola qiladi
};

room.occupiedBy = meetup; // room meetup ga havola qiladi

alert( JSON.stringify(meetup, ['title', 'participants']) );
// {"title":"Konferensiya","participants":[{},{}]}

Bu yerda biz juda qattiqqo’lmiz. Mulklar ro’yxati butun obyekt tuzilishiga qo’llaniladi. Shuning uchun ishtirokchilar bo’sh, chunki name ro’yxatda yo’q.

Tsiklik ma’lumotnomani keltirib chiqaradigan room.occupiedBy dan tashqari har qanday xususiyatni o’z ichiga olaylik:

let room = {
  number: 23
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  participants: [{name: "John"}, {name: "Alice"}],
  place: room // meetup room ga havola qiladi
};

room.occupiedBy = meetup; // room meetup ga havola qiladi

alert( JSON.stringify(meetup, ['title', 'participants', 'place', 'name', 'number']) );
/*
{
  "title":"Konferensiya",
  "participants":[{"name":"John"},{"name":"Alice"}],
  "place":{"number":23}
}
*/

Endi occupiedBy dan tashqari hamma narsa seriyalashtirilgan. Ammo mulk ro’yxati juda uzun.

Yaxshiyamki, biz o'rnini bosuvchi sifatida massiv o’rniga funktsiyadan foydalanishimiz mumkin.

Funksiya har bir (kalit, qiymat) juftligi uchun chaqiriladi va asl qiymat o’rniga “almashtirilgan” qiymatni qaytarishi kerak.

Bizning holatimizda, emptyBy dan tashqari hamma narsa uchun value ni qaytarishimiz mumkin. occupiedBy ni e’tiborsiz qoldirish uchun quyidagi kod undefined ni qaytaradi:

let room = {
  number: 23
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  participants: [{name: "John"}, {name: "Alice"}],
  place: room // meetup room ga havola qiladi
};

room.occupiedBy = meetup; // room meetup ga havola qiladi

alert( JSON.stringify(meetup, function replacer(key, value) {
  alert(`${key}: ${value}`); // o'rinbosar nima olishini ko'rish uchun
  return (key == 'occupiedBy') ? undefined : value;
}));

/* key:value o'rnini bosadigan juftlar:
:             [object Object]
title:        Konferensiya
participants: [object Object],[object Object]
0:            [object Object]
name:         John
1:            [object Object]
name:         Alice
place:        [object Object]
number:       23
occupiedBy: [object Object]
*/

Iltimos, shuni yodda tutingki, replacer funktsiyasi har bir kalit/qiymat juftligini, shu jumladan ichki obyektlar va massiv elementlarini oladi. U rekursiv tarzda qo’llaniladi. this ichidagi replacer qiymat – joriy xususiyatni o’z ichiga olgan obyekt.

Birinchi chaqiruv maxsus. U maxsus “o’rash ob’ekti” yordamida tayyorlanadi: {"": meetup}. Boshqacha qilib aytganda, birinchi (kalit, qiymat) jufti bo’sh kalitga ega va qiymat umuman maqsadli obyektdir. Shuning uchun birinchi satr yuqoridagi misolda ":[object Object]" dir.

Ushbu g’oya replacer ga imkon qadar ko’proq kuch berishdir: agar kerak bo’lsa, butun obyektni tahlil qilish va almashtirish/o’tkazib yuborish imkoniyati mavjud.

Formatlash: spacer

JSON.stringify(value, replacer, spaces) ning uchinchi argumenti chiroyli formatlash uchun ishlatiladigan bo’shliqlar soni.

Ilgari, barcha torlangan obyektlar hech qanday chuqurlik va qo’shimcha bo’shliqlarga ega emas edi. Obyektni tarmoq orqali yuborishni istasak yaxshi bo’ladi. spacer argumenti faqat chiroyli chiqish uchun ishlatiladi.

Bu erda spacer = 2 JavaScript-ga bir nechta satrlarda ichki obyektlarni ko’rsatishni, obyekt ichidagi 2 bo’sh joyni ko’rsatishni aytadi:

let user = {
  name: "John",
  age: 25,
  roles: {
    isAdmin: false,
    isEditor: true
  }
};

alert(JSON.stringify(user, null, 2));
/* ikki bo'shliq indentlari:
{
  "name": "John",
  "age": 25,
  "roles": {
    "isAdmin": false,
    "isEditor": true
  }
}
*/

/* for JSON.stringify(user, null, 4) natija yanada chuqurroq bo'ladi:
{
    "name": "John",
    "age": 25,
    "roles": {
        "isAdmin": false,
        "isEditor": true
    }
}
*/

spaces parametri faqat logga yozish va chiroyli chiqish uchun ishlatiladi.

Maxsus “toJSON”

Matn konvertatsiyasi uchun toString singari, obyek konvertatsiyasi uchun toJSON usulini taqdim etishi mumkin. Agar mavjud bo’lsa, JSON.stringify uni avtomatik ravishda chaqiradi.

Masalan:

let room = {
  number: 23
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  date: new Date(Date.UTC(2017, 0, 1)),
  room
};

alert( JSON.stringify(meetup) );
/*
  {
    "title":"Konferensiya",
    "date":"2017-01-01T00:00:00.000Z",  // (1)
    "room": {"number":23}               // (2)
  }
*/

Bu erda date(1) matnga aylanganini ko’rishimiz mumkin. Buning sababi shundaki, barcha sanalarda bunday turdagi matnga qaytaradigan o’rnatilgan toJSON usuli mavjud.

Endi room(2) obyekti uchun odatiy toJSON qo’shamiz:

let room = {
  number: 23,
  toJSON() {
    return this.number;
  }
};

let meetup = {
  title: "Konferensiya",
  room
};

alert( JSON.stringify(room) ); // 23

alert( JSON.stringify(meetup) );
/*
  {
    "title":"Konferensiya",
    "room": 23
  }
*/

Ko’rib turganimizdek, toJSON to’g’ridan-to’g’ri chaqiruv uchun ishlatiladi JSON.stringify(room) va ichki o’rnatilgan obyekt uchun.

JSON.parse

JSON-matnni dekodlash uchun bizga JSON.parse nomli boshqa usul kerak.

Sintaksis:

let value = JSON.parse(str, [reviver]);

str

JSON-matn ajratish uchun.

reviver

Har bir (kalit,qiymat) juftligi uchun chaqiriladigan va qiymatni o’zgartirishi mumkin bo’lgan ixtiyoriy funktsiya(kalit, qiymat).

Masalan:

// torli qator
let numbers = "[0, 1, 2, 3]";

numbers = JSON.parse(numbers);

alert( numbers[1] ); // 1

Yoki ichki obyektlar uchun:

let userData = '{ "name": "John", "age": 35, "isAdmin": false, "friends": [0,1,2,3] }';

let user = JSON.parse(userData);

alert( user.friends[1] ); // 1

JSON kerakli darajada murakkab bo’lishi mumkin, obyektlar va massivlar boshqa obyektlar va massivlarni o’z ichiga olishi mumkin. Ammo ular formatga bo’ysunishlari kerak.

Qo’lda yozilgan JSON-dagi odatdagi xatolar (ba’zida uni koddagi nosozliklarni tuzatish maqsadida yozishimiz kerak):

let json = `{
  name: "John",                     // xato: qoshtirnoqsiz xususiyat nomi
  "surname": 'Smith',               // xato: bitta qoshtirnoq qiymati (ikkita bo'lishi kerak)
  'isAdmin': false                  // xato: kalitda bitta qoshtirnoq (ikkita bo'lishi kerak)
  "birthday": new Date(2000, 2, 3), // xato: "new" ga yo'l qo'yilmaydi, faqat bo'sh qiymatlar
  "friends": [0,1,2,3]              // mana barchasi yaxshi
}`;

Bundan tashqari, JSON izohlarni qo’llab-quvvatlamaydi. JSON-ga izoh qo’shish uni bekor qiladi.

JSON5 nomli yana bir format mavjud , bu qoshtirnoqsiz kalitlarga, izohlarga va hokazolarga imkon beradi, ammo bu tilning o’ziga xos xususiyatlarida emas, balki mustaqil kutubxona.

Oddiy JSON – bu ishlab chiquvchilar dangasa bo’lgani uchun emas, balki tahlil algoritmini oson, ishonchli va juda tez amalga oshirishga imkon berish uchun qat’iydir.

Reviverdan foydalanish

Tasavvur qiling, biz serverdan meetup obyektini oldik.

Bu shunday ko’rinadi:

// title: (meetup title), date: (meetup date)
let str = '{"title":"Konferensiya","date":"2017-11-30T12:00:00.000Z"}';

…Va endi biz uni JavaScript obyektiga aylantirish uchun deserializatsiya qilishimiz kerak.

Buni JSON.parse ga chaqiruv qilib bajaramiz:

let str = '{"title":"Konferensiya","date":"2017-11-30T12:00:00.000Z"}';

let meetup = JSON.parse(str);

alert( meetup.date.getDate() ); // Xato!

Voy! Xato!

meetup.date ning qiymati Date obyekti emas, balki matndir. Qanday qilib JSON.parse ushbu matnni Date ga o’zgartirishi kerakligini bilishi mumkin?

JSON.parse ga barcha qiymatlarni “boricha” qaytaradigan qayta tiklash funktsiyasiga o’tkazaylik, lekin date Date ga aylanadi:

let str = '{"title":"Konferensiya","date":"2017-11-30T12:00:00.000Z"}';

let meetup = JSON.parse(str, function(key, value) {
  if (key == 'date') return new Date(value);
  return value;
});

alert( meetup.date.getDate() ); // hozir ishlaydi!

Aytgancha, bu ichki o’rnatilgan obyektlar uchun ham ishlaydi:

let schedule = `{
  "meetups": [
    {"title":"Conference","date":"2017-11-30T12:00:00.000Z"},
    {"title":"Birthday","date":"2017-04-18T12:00:00.000Z"}
  ]
}`;

schedule = JSON.parse(schedule, function(key, value) {
  if (key == 'date') return new Date(value);
  return value;
});

alert( schedule.meetups[1].date.getDate() ); // ishlaydi!

Xulosa

• JSON – bu ko’pgina dasturlash tillari uchun o’zining mustaqil standarti va kutubxonalariga ega bo’lgan ma’lumotlar formati.
• JSON oddiy obyektlar, massivlar, satrlar, raqamlar, mantiqiy turdagi qiymatlar va null ni qo’llab-quvvatlaydi.
• JavaScript-da JSON-ga seriyalash uchun JSON.stringify va JSON-dan o’qish uchun JSON.parse usullari mavjud.
• Ikkala usul ham aqlli o’qish/yozish uchun transformator funktsiyalarini qo’llab-quvvatlaydi.
• Agar obyektda toJSON bo’lsa, u holda JSON.stringify tomonidan chaqiriladi.