Klasslarni tekshirish: "instanceof"

instanceof operatori obyektning ma’lum bir klassga tegishli yoki yo’qligini tekshirishga imkon beradi. Shuningdek, bu merosni hisobga oladi.

Bunday tekshirish ko’p hollarda zarur bo’lishi mumkin, bu yerda biz polimorfik funktsiyani yaratish uchun foydalanamiz, bu argumentlarni turiga qarab turlicha ko’rib chiqadi.

instanceof operator

Sintaksis:

obj instanceof Class;

Agar obj Class ga (yoki undan meros qolgan klassga) tegishli bo’lsa, true qiymatini qaytaradi.

Masalan:

class Rabbit {}
let rabbit = new Rabbit();

// bu Rabbit klassning obyektimi?
alert( rabbit instanceof Rabbit ); // true

Shuningdek, u konstruktor funktsiyalari bilan ishlaydi:

// klassning o'rniga
function Rabbit() {}

alert( new Rabbit() instanceof Rabbit ); // true

…Va Array singari o’rnatilgan klasslar bilan:

let arr = [1, 2, 3];
alert(arr instanceof Array); // true
alert(arr instanceof Object); // true

Iltimos, arr ham Object klassga tegishli ekanligini unutmang. Buning sababi, Array prototip sifatida Object dan meros qilib oladi.

instanceof operatori tekshirish uchun prototip zanjirini taqdiq qiladi va shuningdek, Symbol.hasInstance statik usuli yordamida aniq sozlanadi.

obj instanceof Class algoritmi taxminan quyidagicha ishlaydi:

1. Agar Symbol.hasInstance statik usuli bo’lsa, bundan foydalaning. Shunga o’xshash:

   // faraz qiling hamma canEat bu hayvon
   class Animal {
     static [Symbol.hasInstance](obj) {
       if (obj.canEat) return true;
     }
   }
   
   let obj = { canEat: true };
   alert(obj instanceof Animal); // true: Animal[Symbol.hasInstance](obj) chaqirildi

2. Ko’pgina klasslarda Symbol.hasInstance mavjud emas. Bunday holda, Class.prototype prototip zanjiridagi prototiplardan biriga to’g’ri keladimi-yo’qligini tekshirib ko’ring.

   Boshqacha qilib aytganda, taqqoslang:

   obj.__proto__ === Class.prototype?
   obj.__proto__.__proto__ === Class.prototype?
   obj.__proto__.__proto__.__proto__ === Class.prototype?
   ...
   // if any answer is true, return true
   // otherwise, if we reached the end of the chain, return false

   Yuqoridagi misolda Rabbit.prototype === rabbit.__proto__, shuning uchun darhol javob beradi.

   Meros bo’lsa, rabbit – bu ota-ona klassining namunasi:

   class Animal {}
   class Rabbit extends Animal {}
   
   let rabbit = new Rabbit();
   alert(rabbit instanceof Animal); // true
   
   // rabbit.__proto__ === Rabbit.prototype
   // rabbit.__proto__.__proto__ === Animal.prototype (mutanosiblik!)

Quyida rabbit instanceof Animal ning Animal.prototype bilan taqqoslagani tasvirlangan:

Aytgancha, yana bir usul objA.isPrototypeOf(objB), agar objA prototiplar zanjirining bir joyida bo’lsa, true ni qaytaradi. Shunday qilib, obj instanceof Class sinovi Class.prototype.isPrototypeOf(obj) sifatida qayta ifodalanishi mumkin.

Bu juda kulgili, lekin Class konstruktorining o’zi tekshirishda qatnashmaydi! Faqat prototiplar zanjiri va Class.prototype muhim ahamiyatga ega.

Bu prototype o’zgartirilganda qiziqarli oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Bu yerda bo’lgani kabi:

function Rabbit() {}
let rabbit = new Rabbit();

// prototip o'zgartirildi
Rabbit.prototype = {};

// ...endi rabbit emas!
alert( rabbit instanceof Rabbit ); // false

Bu prototype ni o’zgartirmaslikning sabablaridan biridir. Xavfsizlikni saqlash uchun.

Bonus: Object toString turi uchun

Oddiy obyektlar [object Object] massiviga aylantirilishini allaqachon bilamiz:

let obj = {};

alert(obj); // [object Object]
alert(obj.toString()); // bir xil

Bu ularning toString dasturidir. Ammo toString ni aslida undan kuchliroq qiladigan maxfiy xususiyat mavjud. Biz uni kengaytirilgan typeof va instanceof uchun alternativa sifatida ishlatishimiz mumkin.

G’alati tuyuladimi? Haqiqatdan ham. Keling, demistifikatsiya qilaylik.

Spetsifikatsiya bo’yicha o’rnatilgan toString obyektdan olinishi va boshqa har qanday qiymat kontekstida bajarilishi mumkin. Va uning natijasi ushbu qiymatga bog’liq.

• Raqam uchun shunday bo’ladi[object Number]
• Mantiqiy turdagi qiymat uchun bu shunday bo’ladi[object Boolean]
• null uchun: [object Null]
• undefined uchun: [object Undefined]
• Massivlar uchun: [object Array]
• …va hokazo (sozlash mumkin).

Keling, namoyish qilaylik:

// toString usulini qulaylik uchun o'zgaruvchanga nusxalash
let objectToString = Object.prototype.toString;

// bu qanday tur?
let arr = [];

alert(objectToString.call(arr)); // [object Array]

Biz bu yerda call bobda Dekorativlar va ekspeditorlik, call/apply tasvirlanganidek, this=arr kontekstida objectToString funktsiyasini bajarish uchun foydalanganmiz.

Ichkarida, toString algoritmi this ni tekshiradi va tegishli natijani beradi. Ko’proq misollar:

let s = Object.prototype.toString;

alert(s.call(123)); // [object Number]
alert(s.call(null)); // [object Null]
alert(s.call(alert)); // [object Function]

Symbol.toStringTag

Obyektning toString xatti-harakatlarini Symbol.toStringTag maxsus obyekt xususiyati yordamida sozlash mumkin.

Masalan:

let user = {
  [Symbol.toStringTag]: "User",
};

alert({}.toString.call(user)); // [object User]

Aksariyat atrof-muhit obyektlari uchun bunday xususiyat mavjud. Brauzerga xos bir nechta misol:

// toStringTag atrof-muhitga xos obyekt va klass uchun:
alert(window[Symbol.toStringTag]); // window
alert(XMLHttpRequest.prototype[Symbol.toStringTag]); // XMLHttpRequest

alert({}.toString.call(window)); // [object Window]
alert({}.toString.call(new XMLHttpRequest())); // [object XMLHttpRequest]

Ko’rib turganingizdek, natija aynan Symbol.toStringTag (agar mavjud bo’lsa) bo’lib, [object ...] ga o’ralgan.

Oxir-oqibat bizda “typeof steroidlarda” mavjud bo’lib, ular nafaqat ma’lumotlarning ibtidoiy turlari uchun, balki o’rnatilgan obyektlar uchun ham ishlaydi va hatto ularni sozlash mumkin.

Bu turni faqat tekshirish uchun emas, balki matn sifatida olishni xohlaganimizda, o’rnatilgan obyektlar uchun instanceof o’rniga ishlatilishi mumkin.

Xulosa

Keling, biz bilgan turlarni tekshirish usullarini takrorlaymiz:

Ko’rib turganimizdek, {}.toString texnik jihatdan “yanada rivojlangan” typeof dir.

Va instanceof operatori biz klass iyerarxiyasi bilan ishlayotganimizda va merosni hisobga olgan holda klassni tekshirishni xohlaymizda chindan ham porlaydi.