Eski tip "var"

İlk bölümde degiskenler altında üç çeşit değişken tanımlama yöntemi olduğundan bahsedilmişti.

1. let
2. const
3. var

let ve const Sözcüksel Ortam anlamında birbiri ile tam olarak aynıdır.

Fakat var bunlardan çok farklıdır. Bunun dilin ilk oluÅŸmaya baÅŸladığı zamanlara dayanır. Genelde modern stilde pek kullanılmazlar fakat yine de arada sırada görebilirsiniz.

Eğer böyle bir yazımla karşılaşmayacağınıza eminseniz bu bölümü geçebiir veya sonra tekrar gelebilirsiniz.

Ä°lk görüşte var let ile benzer ÅŸekilde çalışıyormuÅŸ gibi görünür. Ä°kisi de deÄŸiÅŸken tanımlamaya yarar:

function selamVer() {
  var terim = "Merhaba"; // yerel değişken "let" yerine "var" kullanılmıştır.
  alert(terim); // Merhaba
}

selamVer();

alert(terim); // Hata! terim tanımlı değil.

…Fakat farklılık tam da burada ortaya çıkar.

“var”'ın blok kapsamı yoktur

var ya fonksiyon içinde yada globalde tanımlanır, diÄŸer türlü tüm bloklar içerisinden eriÅŸilebilir.

Örneğin:

if (true) {
  var test = true; // "let" yerine "var" kullanıldı
}

alert(test); // true, değişken if'ten sonra da varlığına devam etti.

EÄŸer 2. satırda let test kullanılsaydı alert içerisinde görünür olmazdır. Fakat var kod bloÄŸunu görmezden gelir. Bundan dolayı global bir test deÄŸiÅŸkeni olmuÅŸ olur.

Aynı ÅŸekilde döngüler için de var döngünün dışında da eriÅŸilebilirdir:

for(var i = 0; i < 10; i++) {
  // ...
}

alert(i); // 10,"i" döngüden sonra görülebilirdir, evrensel değişken olarak çalışır.

EÄŸer fonksiyonun içinde bir if bloÄŸu varsa bu durumda var fonksiyon seviyesinde bir deÄŸiÅŸken olur:

function selamVer() {
  if (true) {
    var terim = "Merhaba";
  }

  alert(terim); // çalışıyor
}

selamVer();
alert(terim); // Hata: terim tanımlı değildir.

EÄŸer if, for’a raÄŸmen çalışan var deÄŸiÅŸkenleri görürseniz bunun nedeni önceden JavaScript’te blokların Sözcüksel Ortama dahil olmamasındandır.

“var” fonksiyon çalışmaya başladığında işlenir.

var tanımları fonksiyon ( veya script ) çalıştığında tanımlanır.

DiÄŸer bir deyiÅŸle var deÄŸiÅŸkenleri fonksiyon baÅŸlangıcında tanımlanır, tanımın nerede olduÄŸu önemli deÄŸil. ( iç içe fonksiyonları hariç tabi )

Aşağıdaki koda bakarsanız:

function selamVer() {
  terim = "Merhaba";

  alert(terim);

  var terim;
}

…Teknik olarak aşağıdaki gibidir.

function selamVer() {
  var terim;

  terim = "Merhaba";

  alert(terim);
}

…Hatta şu şekilde de olabilir:

function selamVer() {
  terim = "Merhaba"; // (*)

  if (false) {
    var terim;
  }

  alert(terim);
}

Bu davranışa “yükseltilme” davranışı da denir, çünkü tüm var ile tanımlamalar fonksiyonun başına “yükseltilme”

Bundan dolayı yukarıdaki örnekte if(false) hiçbir zaman çalışmayacaktır, zaten önemli de deÄŸildir. İçinde bulunan var fonksiyonun başında iÅŸlenir. Yani (*) anında zaten terim deÄŸiÅŸkeni vardır.

Tanımlar yükseltilir fakat atamalar yükseltilmez

Bir örnekle göstermek gerekirse:

function selamVer() {
  alert(terim);

  var terim = "Merhaba";
}

selamVer();

var terim = "Merhaba" iki tane aksiyon barındırır:

1. DeÄŸiÅŸken tanımlama var
2. DeÄŸiÅŸken atama =.

Tanımlama “yükseltilme” işlemi ile fonksiyon başlangıcında yapılır. Fakat atama kod neredeyse orada yapılır. Bundan dolayı kod aslında tam olarak aşağıdaki gibi çalışır:

function selamVer() {
  var terim; // tanımalma başlangıçta çalışır.

  alert(terim); // tanımsız

  terim = "Merhaba"; // ...atama burada yapılır.
}

selamVer();

Tüm var tanımları fonksiyon baÅŸladığında iÅŸlendiÄŸinden dolayı, istenildiÄŸi yerlere bu deÄŸiÅŸkenlere eriÅŸim bulunmaktadır. Fakat deÄŸiÅŸkenler atama yapılana kadar tanımsızdır ( undefined ).

Yukarıdaki her iki alert örneÄŸi de hatasız çalışmaktadır çünkü terim mevcuttur. DeÄŸeri atanmadığından undefined göstermiÅŸtir.

Özet

var’ın iki tane ana farklılığı mevcuttur:

1. Değişkenlerin blok limiti yoktur. En düşük fonksiyon içerisinden görünebilirler. Yani aynı fonksiyon içerisinde farklı bir bloğun içinde yazılsa bile fonksiyon içinden erişilebilmektedir.
2. Değişkenlerin tanımlanması fonksiyon başladığında gerçekleşir.

Evrensel obje söz konusu olduğunda bir farklılık bulunmaktadır bunu bir sonraki bölümde göreceğiz.

Bu farklılıklar aslında kötüdür. Öncelikle blok seviyesinde deÄŸiÅŸken yaratılmamaktadır. “Yükseltme” olayı hataya neden olabilmektedir. Bundan dolayı yeni kodlarda var çok nadir olarak kullanılır.