Objelerin metodları ve "this" kelimesi.

Metod Örnekleri

BaÅŸlangıç olarak kullanici merhaba desin:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  yas: 30
};

kullanici.selamVer = function() {
  alert("Merhaba");
};

kullanici.selamVer(); // Merhaba

Burada Fonksiyon ifadesi ile fonksiyon yaratıldı ve kullanici.selamVer özelliÄŸine atandı.

Ardından bu metod çağırıldı ve kullanıcı selam verdi.

Bir objenin özelliği olan fonksiyona metod denir.

Öyleyse kullanici objesinin selamVer metodu bulunmaktadır.

Tabii ki metodları önceden tanımlanmış fonksiyonlarla da oluşturabilirsiniz. Örneğin:

let kullanici = {
  // ...
};

// önce tanımla
function selamVer() {
  alert("Merhaba!");
};

// Sonra bunu metod olarak objeye ekle
kullanici.selamVer = selamVer;

kullanici.selamVer(); // Merhaba!

Metod Kısayolu

Metodları yaratmak için daha kolay bir kullanım mevcuttur:

// aşağıdaki objeler aynı işleri yapar.

let kullanici = {
  selamVer: function() {
    alert("Merhaba");
  }
};

// kısa yolu daha güzel görünüyor değil mi?
let kullanici = {
  selamVer() { // "selamVer: function()" ile aynı
    alert("Merhaba");
  }
};

Yukarıda da gösterildiÄŸi gibi "function" pas geçilerek sadece selamVer() yazılabilir.

Doğrusunu söylemek gerekirse iki fonksiyonda birbiri ile aynı. Altta yatan farklılık ise kalıtım ile alakalı ki bu da şimdilik bir sorun teşkil etmiyor. Çoğu durumda kısa yazım tercih edilmektedir.

Metodlarda this kullanımı

Obje metodlarının objelerde bulunan diÄŸer bilgilere ulaÅŸması çok büyük bir gerekliliktir. ÖrneÄŸin kullanici.selamVer() kullanici ismine ihtiyaç duyar.

Objeye ulaÅŸabilmek içim metod this kelimesine ihtiyaç duyar.

“noktadan önce” yazılan this o objeye referans verir. ÖrneÄŸin:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  yas: 30,

  selamVer() {
    alert(this.isim);
  }

};

kullanici.selamVer(); // Ä°hsan

Yukarıda kullanici.selamVer() fonksiyonu çalıştırılırken this kullanici olacaktır.

Teknik olarak this olmadan da objenin özelliklerine eriÅŸmek mümkündür. Bu dıştaki deÄŸiÅŸkene referans vererek yapılabilir:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  yas: 30,

  selamVer() {
    alert(kullanici.isim); // "this" yerine "kullanici" kullanılmıştır.
  }

};

… Fakat böyle bir koda güvenilmez. Diyelim ki kullanici objesini kopyaladınız ve yonetici = kullanici yaptınız. Sonra kullanici objesinin üzerine yazdınız bu durumda yanlış objeye eriÅŸmiÅŸ olacaksınız. Bir örnekle açıklamak gerekirse:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  yas: 30,

  selamVer() {
    alert( kullanici.isim ); // hataya neden olur
  }

};


let yonetici = kullanici;
kullanici = null;

yonetici.selamVer(); // `selamVer()` içerisinde `kullanici` kullanıldığından dolayı hata verecektir.

EÄŸer kullanici.isim yerine this.isim yazmış olsaydınız kod çalışacaktı.

“this” bağımsız bir şekilde kullanılabilir.

Diğer dillerden farklı olarak “this” kelimesi yer gözetmeksizin kullanılabilir. Her fonksiyonun içinde kullanılabilir.

Aşağıdaki kodda bir yazım hatası yoktur:

function selamVer() {
  alert( this.isim );
}

this’in deÄŸeri çalışma anında deÄŸerlendirilir. Her ÅŸey olabilir.

ÖrneÄŸin this farklı objelerden çağırıldıklarında deÄŸerler alabilirler:

let kullanici = { isim: "Ä°hsan" };
let yonetici = { isim: "Macide" };

function selamVer() {
  alert( this.isim );
}

// aynı fonksiyonu iki farklı objeye atandı.
kullanici.f = selamVer;
yonetici.f = selamVer;

// iki fonksiyon da farklı `this` e sahip.
// "noktadan" önceki "this" objeye referans verir.
kullanici.f(); // Ä°hsan  (this == kullanici)
yonetici.f(); // Yonetici  (this == yonetici)

yonetici['f'](); // Köşeli parantez veya noktalı yazım farketmez, her ikisi de çalışır.

function selamVer() {
  alert(this);
}

selamVer(); // tanımsız

Dahili Özellikler: Referans Tipleri

Girift metod çaÄŸrıları this kelimesini kaybedebilir, örneÄŸin:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  selamVer() { alert(this.isim); },
  yolcuEt() { alert("Güle Güle"); }
};

kullanici.selamVer(); // Basit metod beklendiği gibi çalışır

// Şimdi isme göre selamVersin veya yolcuEt'sin.
(kullanici.isim == "Ä°hsan" ? kullanici.selamVer : kullanici.yolcuEt)(); // Hata!

Son satırda kullanıcı ismine göre kullanici.selamVer veya kullanici.yolcuEt cagrilir. kullanici.selamVer () ile çaÄŸrıldığında çalışmaz.

Bunun nedeni çaÄŸrı içerisinde this’in undefined olmasıdır.

Aşağıdaki çalışır:

kullanici.selamVer();

Aşağıdaki kod metodu çalıştırmaz:

(kullanici.isim == "Ä°hsan" ? kullanici.selamVer : kullanici.yolcuEt)(); // Hata!

Neden? EÄŸer bunun derinliklerine inmek isterseniz öncelikle bakmanız gereken yer obj.method() çaÄŸrısı olmalıdır.

Peki bu obj.method() cümlesi ne yapar:

1. '.' özelliÄŸi alır
2. () bu özelliÄŸi çalıştırır.

Peki this ilk bölümden ikincisine nasıl geçer?

EÄŸer bu olayı iki farklı satırda gösterecek olursak, this bu durumda kaybolacaktır:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  selamVer() { alert(this.isim); }
}

// metodu alma ve çağırma iki satırda gösterilecek olursa
let selamVer = kullanici.selamVer;
selamVer(); // hata!, tanımsız

Burada selamVer = kullanici.selamVer fonksiyonu deÄŸiÅŸkene atar, sonra son satırdaki yapılan ise tamamen ilkinden farklıdı. Bundan dolayı this bulunmamaktadır.

kullanici.selamVer() çaÄŸrısının çalışabilmesi için bir çözüm bulunmaktadır. '.' fonksiyon deÄŸil [Referans Tipi] döndürmektedir.(https://tc39.github.io/ecma262/#sec-reference-specification-type)

Referans Tipi “şartname tipidi”. Doğrudan kullanılamaz, dil kendince kullanabilir bu tipleri.

Referans Tipi üç deÄŸerin birleÅŸmesi ile oluÅŸur (base, name, strict):

• base objedir.
• name özelliktir.
• strict eÄŸer use strict kullanılmışsa true olur.

kullanici.selamVer eriÅŸimi fonksiyon deÄŸil Referans Tipi döndürür. Sıkı mod kullanıldığında kullanici.selamVer aÅŸağıdaki gibi döner:

// Referans Tipi deÄŸeri
(kullanici, "selamVer", true)

Referans Tipinde () çaÄŸrıldığında obje ve onun metodu hakkında tüm bilgileri alınır ve this (bizim durumumuzda kullanici ) belirlenir.

Atama gibi iÅŸlemler selamVer = kullanici.selamVer referans tipini tamamen iptal eder, kullanici.selamVer(fonksiyon) deÄŸerini alır ve bunu paslar. Bu ÅŸekilde de this tanımsız kalır.

Bundan dolayı this in çalışabilmesi için metodun doÄŸrudan obj.metod() ÅŸeklinde veya obj[metod]() ÅŸeklinde çalıştırılması gerekmektedir.

Ok fonksiyonlarında “this” bulunmamaktadır.

Ok fonksiyonları özeldir: Kendilerinin this’i bulunmaz. EÄŸer yine de this kullanırsanız ok fonksiyonu dışındaki bölümü this olarak alır.

ÖrneÄŸin aÅŸağıdaki ok() dışarıda bulunan kullanici.selamVer() metodunu kullanmaktadır:

let kullanici = {
  isim: "Ä°hsan",
  selamVer() {
    let ok = () => alert(this.isim);
    ok();
  }
};

kullanici.selamVer(); // Ä°hsan

Bu ok fonksiyonlarının bir özelliÄŸidir. Ayrı bir this kullanmak yerine her zaman bir üstteki bölümden this i alması baya kullanışlıdır. Ok fonksiyonları bölümü içerisinde bu konu derinlemesine incelenecektir.

Özet

• Objeler içerisinde saklanan fonksiyonlara “metod” denir.
• Metodlar objelerin obje.biseylerYap() seklinde çalışabilmesini saÄŸlar.
• Metodlar objelere this ÅŸekline referans verebilir.

this’in deÄŸeri çalışma zamanında tanımlanır.

• Fonksiyon tanımlanırken this kullanabilir, fakat this bu metod çalışmadığı müddetçe bir anlam ifade etmez.
• O fonksiyon objeler arasında kopyalanabilir.
• Fonksiyon metod yazım ÅŸekliyle çağırıldığında obje.metod(), this’in deÄŸeri bu çaÄŸrı boyunca obje’dir.

Ok fonksiyonlarında this bulunmamaktadır. EÄŸer bu fonksiyonlar içerisinde this çağırılırsa bunun deÄŸeri dışarıdan alınır.