Generators

توابع معمولی فقط یک‌بار می‌توانند یک مقدار(مثلا یک object یا undefined) را برگردانند.

اما generatorها می‌توانند چندین بار، بر اساس تقاضا، مقادیر متفاوت را برگردانند(اصطلاحا yield کنند.). generatorها با حلقه‌پذیرها (iterable) به خوبی کار می‌کنند و به کمک آن‌ها می‌توان جریان‌های داده ساخت.

توابع Generator

برای ساختن یک generator به یک سینتکس خاص نیاز است: *function، که به آن “تابع generator” می‌گویند.

ظاهر یک تابع generator به صورت زیر است:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  return 3;
}

توابع generator با توابع معمولی، رفتار متفاوتی دارند. زمانی که این توابع صدا می‌شوند، بدنه آن‌ها اجرا نمی‌شود؛ در عوض، یک شیء خاص به نام “generator object” برمی‌گردانند که به وسیله آن اجرای تابع را می‌توان کنترل کرد.

برای مثال:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  return 3;
}

//برمی‌گرداند generator یک شیء generator تابع
let generator = generateSequence();
alert(generator); // [object Generator]

اجرای بدنه تابع هنوز شروع نشده است:

متد اصلی یک شیء generator متد ()next است. هنگامی Ú©Ù‡ صدا می‌شود، بدنه تابع تا اولین yield value اجرا می‌شود(value می‌تواند حذف شود Ú©Ù‡ در این صورت undefined است.)Ø› سپس اجرای تابع متوقف می‌شود Ùˆ مقدار yield شده برگرداننده می‌شود.

مقدار برگردانده شده توسط متود next همواره یک شیء با 2 پراپرتی است:

• value: مقدار برگرداننده شده توسط yield.
• done: یک Boolean است Ú©Ù‡ در صورت اتمام بدنه تابع مقدار true Ùˆ در غیر این صورت مقدار false دارد.

برای مثال، در کد زیر، یک شیء generator ایجاد شده Ùˆ اولین مقدار yield شده توسط آن گرفته شده است:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  return 3;
}

let generator = generateSequence();

let one = generator.next();

alert(JSON.stringify(one)); // {value: 1, done: false}

اکنون فقط مقدار اول را گرفته‌ایم و اجرای تابع در خط دوم متوقف شده است:

اکنون اگر دوباره ()generator.next را صدا بزنیم اجرای تابع شروع می‌شود Ùˆ تا yield بعدی Ùˆ برگردانده شدن مقدار ادامه می‌یابد:

let two = generator.next();

alert(JSON.stringify(two)); // {value: 2, done: false}

Ùˆ اگر برای بار سوم آن را صدا بزنیم، اجرای تابع به return می‌رسد Ùˆ تمام می‌شود:

let three = generator.next();

alert(JSON.stringify(three)); // {value: 3, done: true}

اکنون از روی done:true متوجه می‌شویم کار generator تمام شده Ùˆ value:3 آخرین مقدار برگردانده شده توسط generator است.

دیگر صدا کردن ()generator.next منطقی نیست. اگر این کار را انجام دهیم، شیء یکسانی با done:true برگردانده می‌شود.

generatorها حلقه‌پذیر هستند.

همان‌طور Ú©Ù‡ احتمالا با توجه به ()next متوجه شده‌اید، generatorها حلقه‌پذیر هستند.

با استفاد از for..of می‌توان از value آن‌ها استفاده کرد:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  return 3;
}

let generator = generateSequence();

for(let value of generator) {
  alert(value); // ابتدا 1 و سپس 2
}

این شیوه از صدا کردن next تمیزتر است؛ این‌گونه فکر نمی‌کنید؟

…اما دقت کنید: مثال بالا ابتدا 1 Ùˆ سپس 2 را نشان داد؛ خبری از 3 نیست!

علت این اتفاق این است Ú©Ù‡ for..of آخرین مقدار را هنگامی Ú©Ù‡ done:true است در نظر نمی‌گیرد. آخرین مقدار برگردانده شده با returnØŒ بر خلاف yieldØŒ حاوی done:true است. در نتیجه برای نشان دادن تمام مقادیر در حلقه for..of باید آن‌ها را با yield برگردانیم:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  yield 3;
}

let generator = generateSequence();

for(let value of generator) {
  alert(value); // ابتدا 1 سپس 2 و بعد از آن 3
}

از آنجایی Ú©Ù‡ generatorها حلقه‌پذیر هستند، از تمام functionality آن‌ها نیز برای generatorها می‌توان استفاده کرد؛ مثل spread syntax ...:

function* generateSequence() {
  yield 1;
  yield 2;
  yield 3;
}

let sequence = [0, ...generateSequence()];

alert(sequence); // 0, 1, 2, 3

در کد بالا، ()generateSequence...ØŒ باعث می‌شود شیء generator Ú©Ù‡ حلقه‌پذیر هم هست به آرایه‌ای از اعداد تبدیل شود.(درباره spread syntax در فصل پارامترهای رست Ùˆ سینتکس اسپرد بیشتر بخوانید.)

استفاده از generatorها برای حلقه‌پذیرها

در چپتر حلقه‌پذیرها یک شیء range ساختیم Ú©Ù‡ مقادیر from..to را باز می‌گرداند.

کد آن به شرح زیر بود:

let range = {
  from: 1,
  to: 5,

  // در ابتدا این متود را فقط یک بار صدا می‌کند for..of range
  [Symbol.iterator]() {
    // این، شیء ایتریتور را باز می‌گرداند:
   // فقط با آن شیء کار می‌کند و از آن مقادیر بعدی را می‌خواند for..of سپس
    return {
      current: this.from,
      last: this.to,

      // صدا می‌شود for..of توسط iteration در هر next()
      next() {
        // {value: ..., done: ...}:باید مقدار را به عنوان یک شیء برگرداند
        if (this.current <= this.last) {
          return { done: false, value: this.current++ };
        } else {
          return { done: true };
        }
      },
    };
  },
};

// برمی‌گرداند range.to تا range.from اعداد را از range روی iteration
alert([...range]); // 1,2,3,4,5

می‌توان از یک تابع generator برای iteration به جای Symbol.iterator استفاده کرد.

این همان range اما بسیار جمع Ùˆ جور تر است:

let range = {
  from: 1,
  to: 5,

  *[Symbol.iterator]() {//[Symbol.iterator] نسخه جمع و جور : function*()
    for (let value = this.from; value <= this.to; value++) {
      yield value;
    }
  },
};

alert([...range]); // 1,2,3,4,5

دلیل کارکرد روش بالا این است Ú©Ù‡ ()range[Symbol.iterator] دقیقا همان چیزی را برمی‌گرداند Ú©Ù‡ for..of انتظار دارد:

• متود next موجود است.
• مقدار بازگشتی به فرم {value:..., done:true/false} است.

این کارکرد یک اتفاق نیست، generatorها با توجه به iterator ها، برای پیاده‌سازی ساده‌تر آن‌ها به زبان اضافه شده‌اند.

روشی Ú©Ù‡ از generator استفاده می‌کند بسیار مختصرتر از روش اول range است Ùˆ همان کارکرد را دارد.

ترکیب generatorها

ترکیب generatorها قابلیتی است Ú©Ù‡ به وسیله آن می‌توان generatorها را در هم embed کرد.

برای مثال یک generator داریم که یک دنباله از اعداد را تولید می‌کند:

function* generateSequence(start, end) {
  for (let i = start; i <= end; i++) yield i;
}

اکنون می‎‌خواهیم از آن به نحوی بازاستفاده کنیم که دنباله پیچیده‌تری بتوان ایجاد کرد:

• ابتدا ارقام از 0 تا 9(با کد کاراکتر 48 تا 57)
• سپس حروف بزرگ از A تا Z(با کد کاراکتر 65 تا 90)
• سپس حروف Ú©ÙˆÚ†Ú© از a تا z(با کد کاراکتر 97 تا 122)

برای مثال از این دنباله می‌توان با انتخاب کاراکتر، برای تولید رمز عبور استفاده کرد.

در توابع معمولی، برای ترکیب جواب‌ها از چندین تابع دیگر، آن‌ها را صدا می‌کنیم، مقادیر را ذخیره می‌کنیم Ùˆ سپس در آخر آن‌ها را به هم join می‌کنیم.

برای generatorها سینتکس*yield برای “embed” کردن یک generator درون دیگری استفاده می‌شود.

generator ترکیب شده:

function* generateSequence(start, end) {
  for (let i = start; i <= end; i++) yield i;
}

function* generatePasswordCodes() {

  // 0..9
  yield* generateSequence(48, 57);

  // A..Z
  yield* generateSequence(65, 90);

  // a..z
  yield* generateSequence(97, 122);

}

let str = '';

for(let code of generatePasswordCodes()) {
  str += String.fromCharCode(code);
}

alert(str); // 0..9A..Za..z

عبارت *yield اجرا را به یک generator دیگر می‌سپارد(اصطلاحا delegate می‌کند). بدان معنا Ú©Ù‡ yeild* gen روی gen ایتریت می‌کند Ùˆ به صورت درونی مقدار yield شده را به بیرون هدایت می‌کند؛ انگار Ú©Ù‡ کلا مقدار توسط generator دوم تولید شده است.

اگر از generatorها به صورت inline و تو در تو استفاده کنیم نیز به همان نتیجه می‌رسیم:

function* generateSequence(start, end) {
  for (let i = start; i <= end; i++) yield i;
}

function* generateAlphaNum() {

  // yield* generateSequence(48, 57);
  for (let i = 48; i <= 57; i++) yield i;

  // yield* generateSequence(65, 90);
  for (let i = 65; i <= 90; i++) yield i;

  // yield* generateSequence(97, 122);
  for (let i = 97; i <= 122; i++) yield i;

}

let str = '';

for(let code of generateAlphaNum()) {
  str += String.fromCharCode(code);
}

alert(str); // 0..9A..Za..z

ترکیب generatorها یک راه معقول برای استفاده از جریان یک generator درون دیگری است و از حافظه بیشتر برای ذخیره مقادیر استفاده نمی‌کند.

yield یک خیابان دو طرفه است.

تا الان، generatorها بسیار شبیه به شیءهای حلقه‌پذیر با یک سینتکس خاص برای تولید مقادیر بودند؛ درواقع اما generatorها بسیار قدرتمندتر و انعطاف پذیرتر هستند.

چون yield یک خیابان دو طرفه است: نه تنها مقدار را به بیرون برمی‌گرداند بلکه می‌تواند مقادیر را به داخل generator بیاورد.

برای این کار باید ()generator.next را با یک آرگومان صدا کنیم. این argument تبدیل به مقدار برگردانده شده توسط خود yield درون generator می‌شود.

برای مثال:

function* gen() {
  // یک سوال را به کد بیرونی برگردانید و منتظر جواب شوید
  let result = yield "2 + 2 = ?"; // (*)

  alert(result);
}

let generator = gen();

let question = generator.next().value; // <-- مقدار را بر می‌گرداند yield

generator.next(4); // --> برمی‌گرداند generator نتیجه را به

1. نمی‌توان اولین بار Ú©Ù‡ ()generator.next صدا می‌شود به آن argument داد Ùˆ در صورت داده شدن، نادید گرفته خواهد شد. پس از صدا شدن متود، اجرای generator شروع می‌شود Ùˆ مقدار اولین yield را برمی‌گرداند. اکنون اجرای generator متوقف شده Ùˆ در خط * مانده است.
2. سپس مانند تصویر بالا، نتیجه yield اول در متغیر question ذخیره می‌شود.
3. با اجرای generator.next(4)ØŒ اجرای generator دوباره شروع می‌‎شود Ùˆ مقدار متغیر result برابر 4 می‌شود.

توجه داشته باشید Ú©Ù‡ نیاز نیست کد بیرونی فورا (4)next را صدا کند؛ اگر طول بکشد، generator صبر خواهد کرد.

برای مثال:

// پس از تاخیری دوباره شروع می‌شود generator اجرای
setTimeout(() => generator.next(4), 1000);

همان‌طور Ú©Ù‡ مشاهده می‌شود بر خلاف توابع معمولی، یک generator Ùˆ کد صدا زننده‌اش می‌توانند با هم مقادیر را از طریق next/yield رد Ùˆ بدل کنند.

یک مثال دیگر:

function* gen() {
  let ask1 = yield "2 + 2 = ?";

  alert(ask1); // 4

  let ask2 = yield "3 * 3 = ?";

  alert(ask2); // 9
}

let generator = gen();

alert(generator.next().value); // "2 + 2 = ?"

alert(generator.next(4).value); // "3 * 3 = ?"

alert(generator.next(9).done); // true

تصویر اجرا:

1. اولین ()nextاجرای generator را آغاز می‌کند تا به اولین yield برسد.
2. نتیجه به کد بیرونی برگردانده می‌شود.
3. صدا زده شدن next(4) مقدار 4 را به generator به عنوان نتیجه اولین yield باز می‌گرداند Ùˆ اجرای generator را دوباره شروع می‌کند.
4. به yield دوم می‌رسد Ùˆ مقدار آن نتیجه دومین بار صدا شدن next است.
5. صدا زده شدن next(9)مقدار 9 را به عنوان نتیجه دومین yield برمی‌گرداند Ùˆ اجرای generator دوباره شروع می‌شود تا به انتهای تابع، done:true برسد.

درست مثل بازی پینگ پنگ؛ (value)next یک مقدار را به generator پاس می‌دهد Ú©Ù‡ نتیجه yield فعلی می‌شود Ùˆ سپس نتیجه yield بعدی به بیرون پاس داده می‌شود.

generator.throw

همان‌طور که در مثال‌های بالا دیدیم، کد بیرونی می‌تواند یک مقدار را به generator در جواب yield پاس بدهد.

…اما می‌تواند در آن حین یک ارور پرتاب کند که طبیعی است؛ چون ارور نیز یک جور نتیجه است.

برای اینکه یک ارور را به yield پاس بدهیم، باید (err)genrator.throw را صدا کنیم. در این صورت، err در خط با yield پرتاب می‌شود.

برای مثال اینجا yield شدن “2 + 2 = ?” باعث ارور می‌شود:

function* gen() {
  try {
    let result = yield "2 + 2 = ?"; // (1)

    alert("اجرا به اینجا نمی‌رسد چون خط بالا ارور پرتاب کرده است");
  } catch(e) {
    alert(e); // ارور را نشان می‌دهد
  }
}

let generator = gen();

let question = generator.next().value;

generator.throw(new Error("پاسخ در دیتابیس من نیست")); // (2)

ارور پرتاب شده به داخل generator در خط 2 باعث exception در خط 1 دارای yield می‌شود Ú©Ù‡ در مثال بالا توسط try..catch گرفته شده Ùˆ نمایش داده می‌شود.

اگر آن را catch نکنیم، مانند هر exception دیگری اجرا از generator به کد بیرونی منتقل می‌شود.

خط فعلی کد صدا زننده، خط دارای generator.throw با لیبل 2 است. پس خطا را این گونه هم می‌توان گرفت:

function* generate() {
  let result = yield "2 + 2 = ?"; // خطا در این خط
}

let generator = generate();

let question = generator.next().value;

try {
  generator.throw(new Error("پاسخ در دیتابیس من نیست"));
} catch(e) {
  alert(e); // ارور را نمایش می‌دهد
}

اگر ارور را catch نکنیم، در صورت وجود کد بیرونی اجرا به آن منتقل می‌شود و اگر آن‌جا نیز هندل نشده باشد، اجرای کد با خطا پایان می‌پذیرد.

generator.return

این متود اجرای generator را به اتمام می‌رساند و مقدار argument را به عنوان نتیجه برمی‌گرداند.

function* gen() {
  yield 1;
  yield 2;
  yield 3;
}

const g = gen();

g.next(); // { value: 1, done: false }
g.return("foo"); // { value: "foo", done: true }
g.next(); // { value: undefined, done: true }

اگر در یک generatorخاتمه یافته دوباره از ()generator.returnاستفاده کنیم، همان مقدار را دوباره برمی‌گرداند.(MDN).

معمولا از آن استفاده نمی‌شود؛ چون اکثر زمان‌ها می‌خواهیم تمام مقادیر را بگیریم، اما موقعی که بخواهیم در شرایط خاص generator را متوقف کنیم کاربرد دارد.

خلاصه

• generatorها توسط تابع generator تولید می‌شوند. {...} (...) function* f
• عملگر yield (فقط) در داخل generatorها وجود دارد.
• کد بیرونی Ùˆ generator ممکن است توسط next/yield با هم نتایج را رد Ùˆ بدل کنند.

در جاوااسکریپت مدرن، generatorها کم استفاده می‌شوند. اما گاهی اوقات می‌توانند مفید باشند؛ رد و بدل کردن داده با کد صدا زننده، یک قابلیت منحصر بفرد است. هم‌چنین برای ساخت حلقه‌پذیرها هم بکار می‌روند.

علاوه بر آن، در چپتر بعدی، async generatorها را یاد خواهیم گرفت Ú©Ù‡ برای خواندن جریان‌های asynchronously generated data استفاده می‌شود؛ مثلا fetchهای paginatedشده در شبکه توسط for await...of loop.

از آنجایی که در برنامه نویسی وب، با جریان‌های داده، زیاد سر و کار داریم این یک کاربرد بسیار مهم است.